Bijles aan huis

Fouten maken (moet)

Leerlingen zijn vaak bang om fouten te maken. Alsof een fout betekent dat je dom bent, of dat je iets “niet kan”. Ze zijn bang om uitgelachen te worden en dat zou zomaar kunnen gebeuren! Eén en ander heeft natuurlijke te maken met je klasklimaat en hoe je als docent reageert. Wanneer je respect voor een ander als visie hebt, dan hoort uitlachen hier absoluut niet onder.

Fouten maken hoort bij leren. Sterker nog, zonder fouten leer je niets nieuws en je leert je hele leven!
De psycholoog Carol Dweck ontdekte iets interessants: mensen denken op twee manieren over leren.

Sommige mensen hebben een Fixed mindset: ze geloven dat talent of slimheid vaststaat. Als iets niet lukt, denken ze: “Zie je wel, ik kan het niet.”

Anderen hebben een Growth mindset: zij geloven dat je slimmer, handiger en beter kunt worden, juist door te oefenen, te proberen en fouten te maken en ik geloof in groei.
Maar nu komt het: Leerlingen kunnen al hun hele leven tegen moeilijke leerstof aanlopen, waardoor hun zelfbeeld (voor de zoveelste keer) een knauw krijgt en soms hebben ze de moed opgegeven. Als docent moet je dan van goede huize komen om dit om te draaien en leerlingen weer laten geloven in hun mogelijkheden.

Soms hoor ik mijn leerlingen zuchten als iets niet lukt: “Nou, ik heb het wéér fout!”
Ik glimlach dan stiekem een beetje. Niet omdat ik blij ben dat het fout ging, maar omdat ik weet: nu gebeurt er iets waardevols.
Elke fout laat je iets zien wat je nog niet wist. Dat is precies het moment waarop je hersenen leren. Als jij een fout maakt in een rekensom of in een Engelse zin, dan zegt die fout: “Kijk hier even goed naar, hier zit je groeikans.”

En soms is een fout gewoon grappig. Lachen helpt om het luchtig te houden.
Leren mag ook leuk zijn!

Ik vertel mijn leerlingen vaak: “Als je nooit fouten maakt, blijf je waarschijnlijk binnen je veilige zone. Maar juist door iets nieuws te proberen (een moeilijk gesprek te voeren, een spreekbeurt te houden, of een onbekende oefening te doen) ontdek je wat je allemaal kunt. Fouten laten zien dat je onderweg bent. En dat is precies de bedoeling van leren. Denk maar aan een baby die leert lopen. Die valt tientallen keren om. Niemand zegt dan: “Nou, lopen is niks voor jou.” Wij weten: het vallen hoort erbij. Zo leert het brein.
Dus: hoe meer fouten je maakt, hoe actiever je hersenen aan het werk zijn”.

In mijn klas vind ik het mooiste moment wanneer iemand zegt: “Ik snap het niet helemaal, wie wil mij even helpen?” Want dan gaan ook andere leerlingen meedenken, uitleggen, lachen, proberen en samen kom je verder.

Kortom:
Fouten zijn het bewijs dat je iets aan het leren bent.
Dus de volgende keer dat iets misgaat, adem even diep in, glimlach, en denk: “Aha! Mijn brein (en ik) zijn aan het groeien.”